Từ điển vibe coding: 40 thuật ngữ cho người mới
· buildtolaunch
Mở hướng dẫn vibe coding ra là gặp "API", "RLS", "deploy", "context window"... Bài này dành cho người mới muốn tra nhanh. 40 thuật ngữ dưới đây xếp theo nhóm, mỗi mục giải thích bằng tiếng Việt đời thường kèm ví dụ ngắn, để bạn đọc tiếp các hướng dẫn khác mà không bị vấp. Lộ trình đầy đủ ở Vibe coding cho sinh viên: hướng dẫn toàn tập.
Trả lời nhanh
Từ điển vibe coding gồm các nhóm: khái niệm cơ bản (vibe coding, prompt, LLM, AI agent), thao tác với công cụ (credit, chế độ Plan, PRD, MVP), kiến thức web (frontend, backend, API, database), bảo mật (API key, RLS, đăng nhập), quản lý phiên bản (GitHub, commit, revert), đưa app lên mạng (deploy, domain, hosting) và gỡ lỗi (bug, console). Biết 40 từ này là đọc được hầu hết tài liệu cho người mới.
1. Khái niệm cơ bản
1. Vibe coding. Cách làm phần mềm bằng cách mô tả thứ bạn muốn cho AI, thử kết quả và nhờ sửa tiếp, mà không đọc code AI viết. Thuật ngữ do Andrej Karpathy đặt ra trong một bài đăng trên X hồi tháng 2/2025, theo Martin Fowler.
2. No-code / low-code. No-code là công cụ cho bạn làm app bằng kéo thả hoặc cấu hình, không viết code. Low-code cho viết ít code. Vibe coding khác ở chỗ bạn ra lệnh bằng lời và AI viết code.
3. Agentic engineering. Cách làm mà người phát triển vẫn đọc và quan tâm code AI tạo ra, theo cách Fowler phân biệt với vibe coding. Ngày nay hai từ hay bị dùng lẫn.
4. LLM (mô hình ngôn ngữ lớn). Loại AI đọc và viết chữ, nằm sau Claude, ChatGPT hay Gemini. Nó dự đoán chữ tiếp theo dựa trên lượng dữ liệu rất lớn đã học.
5. Prompt. Đoạn mô tả bạn gõ cho AI. Ví dụ: "Làm trang đăng ký workshop cho CLB, có form 4 ô." Mẫu viết sẵn ở Mẫu prompt vibe coding.
6. Token. Đơn vị nhỏ AI dùng để đọc và tính chữ, thường là một mảnh của từ. Nhiều dịch vụ tính phí hoặc giới hạn theo token.
7. Context window (cửa sổ ngữ cảnh). Lượng thông tin AI nhớ được trong một cuộc trò chuyện. Chat quá dài thì phần đầu có thể bị quên, nên đôi khi mở cuộc trò chuyện mới sẽ hiệu quả hơn.
8. Hallucination (ảo giác). Khi AI nói hoặc làm điều sai nhưng nghe rất tự tin, như bịa tên thư viện không tồn tại. Luôn thử lại kết quả thay vì tin ngay.
9. AI agent. AI không chỉ trả lời mà tự thực hiện chuỗi việc: đọc file, sửa code, chạy lệnh, rồi báo lại. Nhiều công cụ vibe coding hoạt động theo kiểu này.
10. MCP (Model Context Protocol). Chuẩn mở để ứng dụng AI kết nối với nguồn dữ liệu và công cụ bên ngoài như file, cơ sở dữ liệu, lịch. Trang chính thức ví MCP như cổng USB-C cho AI.
2. Làm việc với công cụ
11. Credit. Đơn vị tính mỗi lần nhờ AI làm việc. Gói miễn phí thường giới hạn credit theo ngày hoặc tháng. Chi tiết ở Hướng dẫn Lovable tiếng Việt và Hướng dẫn Base44 cho người mới.
12. Chế độ Chat / Discuss. Chế độ chỉ trao đổi, hỏi đáp mà không sửa app. Lovable gọi là Chat, Base44 gọi là Discuss.
13. Chế độ Plan. AI viết kế hoạch cho một thay đổi để bạn sửa và duyệt trước khi làm. Lovable ghi rằng Plan không bao giờ sửa code cho đến khi bạn duyệt.
14. Project instructions (hướng dẫn dự án). Ghi chú cố định bạn đưa cho AI, ví dụ phong cách thiết kế, để không phải nhắc lại mỗi prompt.
15. Preview (bản xem trước). Phiên bản app chạy ngay trong công cụ để bạn bấm thử trước khi xuất bản.
16. PRD (Product Requirements Document). Tài liệu mô tả sản phẩm cần làm gì cho ai. Viết trước giúp AI ít đoán sai: xem Viết PRD trước khi vibe coding.
17. MVP (Minimum Viable Product). Phiên bản nhỏ nhất đủ để người thật dùng thử và cho phản hồi. Đừng làm đủ mọi tính năng trước khi có người dùng.
18. IDE. Phần mềm viết code trên máy, như Cursor hay VS Code. Người mới thường bắt đầu với công cụ trên web, không cần IDE.
3. Kiến thức web
19. Frontend. Phần người dùng nhìn và bấm: giao diện, nút, form.
20. Backend. Phần chạy phía sau: lưu dữ liệu, kiểm tra đăng nhập, gọi dịch vụ khác. Người dùng không thấy trực tiếp.
21. Database (cơ sở dữ liệu). Nơi app lưu thông tin lâu dài, như danh sách đăng ký sự kiện, giống một bảng tính lớn.
22. API. Cổng để hai phần mềm nói chuyện với nhau. Ví dụ app của bạn gọi API để gửi email hoặc hỏi AI.
23. Component (thành phần). Một khối giao diện dùng lại được: nút, thẻ, thanh menu. Prompt nên gọi tên đúng component muốn sửa.
24. Responsive. Giao diện tự co giãn đẹp trên cả điện thoại lẫn máy tính. Hãy kiểm tra dạng điện thoại trước, vì phần lớn người mở link bằng điện thoại.
25. Dependency (thư viện phụ thuộc). Gói code có sẵn của người khác mà app dùng. Dependency cũ có thể có lỗi bảo mật.
4. Bảo mật
26. API key (khóa API). Chuỗi ký tự như mật khẩu cho app gọi một dịch vụ. Không dán vào chat hay code chạy ở trình duyệt.
27. Secret. Nơi công cụ cất khóa và mật khẩu an toàn. Tài liệu Lovable hướng dẫn cất khóa vào Secrets thay vì dán vào chat.
28. Authentication (xác thực). Chứng minh bạn là ai: đăng nhập bằng email và mật khẩu hoặc Google.
29. Authorization (phân quyền). Quyết định bạn được làm gì sau khi đăng nhập: xem dữ liệu của mình, hay cả dữ liệu mọi người.
30. RLS (Row Level Security). Quy tắc trong cơ sở dữ liệu quyết định ai được đọc hoặc sửa dòng nào. Thiếu RLS là nguyên nhân phổ biến làm lộ dữ liệu. Đọc Vibe coding an toàn.
31. Supabase. Dịch vụ cơ sở dữ liệu và đăng nhập mà nhiều công cụ vibe coding kết nối, trong đó có Lovable.
5. Phiên bản và đưa app lên mạng
32. GitHub / repository. GitHub là nơi lưu code trên mạng. Repository (repo) là "thư mục dự án" trên đó, lưu cả lịch sử thay đổi.
33. Commit. Một lần lưu thay đổi có ghi chú trong repo, như điểm lưu trong game.
34. Branch (nhánh). Bản sao để thử thay đổi mà không đụng vào bản chính. Thử xong mới gộp lại.
35. Version history / Revert. Lịch sử phiên bản và thao tác quay về một phiên bản cũ. Xem AI làm hỏng app? Cách sửa lỗi.
36. Deploy / Publish. Đưa app lên mạng để người khác mở bằng link. Xem Đưa app lên mạng miễn phí.
37. Domain (tên miền). Địa chỉ dễ nhớ của website, như tenban.com. Công cụ thường cho sẵn địa chỉ miễn phí; tên miền riêng thường tính phí.
38. Hosting. Máy chủ chạy app của bạn 24/7. Công cụ vibe coding thường lo luôn phần này.
6. Gỡ lỗi
39. Bug. Lỗi khiến app chạy sai: bấm nút không có gì xảy ra, lưu không được.
40. Console / log. Nơi trình duyệt và máy chủ ghi thông báo lỗi. Dán nguyên văn thông báo này vào chat giúp AI tìm lỗi nhanh hơn.
Học tiếp trên buildtolaunch
buildtolaunch miễn phí, không có gói trả phí, không cần biết code để bắt đầu. Thư viện có hơn 70 khóa học miễn phí, trong đó có khóa nhập môn của Claude Academy (trước đây là Anthropic Academy), Google, Lovable, DeepLearning.AI, Hugging Face và Kaggle. Gặp thuật ngữ lạ khi học, bạn có thể hỏi gia sư AI ở Practice hoặc hỏi trong cộng đồng khoảng 300 người; tạo hồ sơ miễn phí để tham gia.
Xem hướng dẫn đầy đủ: Vibe coding cho sinh viên. Chưa rõ vibe coding là gì? Đọc Vibe coding là gì? Hướng dẫn cho sinh viên không học IT.
Câu hỏi thường gặp
Vibe coding là gì, nói ngắn gọn?
Là cách làm app bằng cách mô tả bằng lời cho AI, thử kết quả rồi nhờ sửa, mà không cần tự viết code. Thuật ngữ do Andrej Karpathy đặt ra vào tháng 2/2025.
Cần biết thuật ngữ nào trước khi bắt đầu?
Chỉ cần vài từ: prompt, credit, preview, deploy và bug. Các từ về bảo mật như API key và RLS thì học khi app bắt đầu có đăng nhập hoặc lưu dữ liệu.
Vibe coding khác no-code ở điểm nào?
No-code cho bạn kéo thả trong một công cụ có sẵn. Vibe coding bạn nói bằng lời và AI viết code thật phía sau. Thực tế nhiều công cụ pha trộn cả hai, nên ranh giới không còn rõ.
Prompt, token và credit khác nhau thế nào?
Prompt là đoạn bạn gõ. Token là đơn vị nhỏ AI dùng để đọc và tính độ dài chữ. Credit là đơn vị tính tiền hoặc giới hạn của công cụ cho mỗi lần AI làm việc. Ba thứ liên quan nhưng không giống nhau.
RLS và đăng nhập có giống nhau không?
Không. Đăng nhập xác định bạn là ai. RLS quyết định bạn được đọc hoặc sửa dữ liệu nào trong cơ sở dữ liệu. App có đăng nhập nhưng thiếu RLS vẫn có thể lộ dữ liệu.
Có cần học Git và GitHub để vibe coding không?
Không bắt buộc ở giai đoạn đầu, vì công cụ web thường tự lưu phiên bản. GitHub hữu ích khi bạn muốn sao lưu code hoặc làm việc nhóm. Khi cần, Lovable cho đồng bộ dự án với GitHub theo tài liệu của họ.