Blog

Chia cổ phần co-founder khi còn là sinh viên: 50/50 có ổn không, vesting là gì

· buildtolaunch

Bạn và đồng đội đang tính làm chung một dự án nghiêm túc và chưa biết chia cổ phần ra sao. Bài này giải thích 50/50, vesting và cliff bằng ngôn ngữ đơn giản, cho tình huống sinh viên chưa có công ty. Đây là phần trong hướng dẫn build cùng đồng đội. Nội dung là thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý.

Trả lời nhanh

Chia đều hoặc gần đều thường hợp lý nếu mọi người cam kết ngang nhau, và Y Combinator cũng khuyên vậy. Nhưng đừng giao hết cổ phần ngay: dùng vesting, tức là nhận dần trong khoảng 4 năm, với năm đầu là cliff. Chưa có công ty thì vẫn ghi ra giấy ai làm gì và chuyện gì xảy ra nếu có người rời đi.

50/50 có ổn không?

Ổn khi hai điều kiện cùng đúng: mọi người cam kết thời gian gần ngang nhau và dài hạn, và cả nhóm thấy phần việc của nhau có giá trị tương đương. Y Combinator lập luận rằng xây một công ty mất nhiều năm, nên những chênh lệch nhỏ ở giai đoạn đầu không đáng kể, và chia quá lệch dễ làm người nhận ít cảm thấy mình không được coi trọng.

Chia đều không ổn khi:

  • Một người làm toàn thời gian, người kia chỉ giúp vài giờ mỗi tuần. Đó là hai vai khác nhau.
  • Một người đóng góp phần lớn tiền hoặc việc mà chưa ai nói ra.
  • Chưa ai biết người kia có ở lại hay không. Trường hợp này không giải quyết bằng con số, mà bằng vesting và đợt làm thử.

Một lý do nữa khiến sinh viên nên cẩn thận: ý tưởng ban đầu hầu như không quyết định thành bại. Y Combinator nhấn mạnh việc thực thi quan trọng hơn ý tưởng gốc, nên "tôi nghĩ ra ý tưởng nên tôi giữ 70%" thường là cách chia khó bảo vệ.

Vesting và cliff là gì?

Vesting là cơ chế cổ phần của bạn được "nhận dần" theo thời gian gắn bó, thay vì nhận hết ngay ngày đầu. Nếu bạn rời đi sớm, bạn chỉ giữ phần đã nhận.

Cliff là mốc đầu tiên: trước mốc này bạn chưa nhận gì.

Mô hình phổ biến mà Y Combinator mô tả là vesting 4 năm với cliff 1 năm:

Thời điểmBạn đã nhận
Rời đi trong 12 tháng đầuKhông có
Đủ 12 tháng25%
Sau đóPhần còn lại nhận dần theo tháng trong 3 năm
Đủ 48 tháng100%

Ví dụ: ba bạn chia mỗi người 33%. Sau sáu tháng, một bạn chuyển sang việc khác và không làm nữa. Không có vesting, bạn đó giữ nguyên 33% của một dự án mà mình không còn làm. Có vesting và cliff, bạn đó rời đi tay không và hai người còn lại tiếp tục.

Điều này có vẻ lạnh lùng với bạn bè, nhưng nó bảo vệ chính bạn: nếu bạn là người phải rời đi vì lý do bất ngờ, cả nhóm cũng không phải đòi hỏi gì ở bạn.

Khi chưa có công ty thì làm gì?

Phần lớn dự án sinh viên chưa có pháp nhân. Cổ phần theo đúng nghĩa chỉ tồn tại khi có công ty. Trước đó, bạn vẫn có thể ghi lại ý định:

  1. Ghi vai trò và giờ làm. Mỗi người làm phần nào, dành mấy giờ mỗi tuần.
  2. Ghi tỷ lệ dự kiến. Ví dụ "khi lập công ty, ba người chia đều, vesting 4 năm với cliff 1 năm".
  3. Ghi điều gì xảy ra nếu có người rời đi. Phần đã làm thuộc về ai, người rời có được nhắc tên không.
  4. Ghi cách quyết định. Ai có tiếng nói cuối cùng ở từng mảng.
  5. Cả nhóm cùng xác nhận. Tin nhắn "đồng ý" của từng người trong nhóm chung cũng tốt hơn không có gì, dù văn bản có chữ ký thì rõ hơn.

Mẫu danh sách kiểm tra một trang nằm ở bài tiếng Anh simple founder agreement checklist for student teams. Về quyền sở hữu code và ý tưởng, xem ai sở hữu code và ý tưởng trong dự án nhóm sinh viên.

Khi nào nên nói chuyện này?

Hai thời điểm sai: buổi gặp đầu tiên (chưa ai biết gì về nhau) và sau khi đã có doanh thu hay giải thưởng (lúc đó mọi người đã có lợi ích để tranh). Thời điểm hợp lý là cuối một đợt làm thử 2 đến 4 tuần, khi mọi người đã thấy cách làm việc của nhau và đều muốn đi tiếp. Y Combinator cũng gợi ý các cặp co-founder làm một dự án thử trong thời gian giới hạn trước khi cam kết.

Trước đó, hãy hỏi nhau những câu như cam kết thời gian và mục tiêu sau tốt nghiệp; danh sách nằm ở 15 câu hỏi nên hỏi trước khi rủ ai làm co-founder.

Khi nào cần hỏi luật sư?

Khi bạn thật sự đăng ký công ty, nhận tiền đầu tư, hoặc có người ngoài trường tham gia. Việc góp vốn, chia cổ phần và vesting có liên quan tới pháp luật doanh nghiệp, và quy định cụ thể phụ thuộc loại hình công ty. Hãy hỏi luật sư hoặc cơ quan đăng ký kinh doanh có thẩm quyền về trường hợp của bạn. Một số trường, vườn ươm và chương trình khởi nghiệp có cố vấn pháp lý miễn phí hoặc giá thấp; hỏi văn phòng khởi nghiệp của trường.

Làm thử cùng nhau trên buildtolaunch

Nếu bạn muốn thử làm chung trước khi bàn cổ phần, buildtolaunch có Spaces, nơi nhóm build cùng một AI teammate, và Launch League để kết thúc đợt thử bằng một lần ra mắt công khai. Cộng đồng miễn phí, không cần biết code để bắt đầu, và bài hướng dẫn tìm co-founder có các mẫu tin nhắn. Tạo hồ sơ miễn phí.

Câu hỏi thường gặp

Chia 50/50 với co-founder có sai không?

Không sai nếu hai người cam kết ngang nhau và đi đường dài. Y Combinator khuyên chia đều hoặc gần đều. Nhưng chia đều mà không có vesting thì rủi ro nếu một người bỏ giữa chừng.

Vesting 4 năm cliff 1 năm nghĩa là gì?

Cổ phần của bạn được nhận dần trong 4 năm. Nếu rời đi trong 12 tháng đầu, bạn không nhận gì. Đủ 12 tháng thì nhận 25%, phần còn lại nhận dần theo tháng trong 3 năm tiếp theo.

Chưa có công ty thì có chia cổ phần được không?

Cổ phần theo nghĩa pháp lý chỉ có khi có công ty. Trước đó bạn có thể ghi lại ý định chia tỷ lệ, vai trò, giờ làm và điều gì xảy ra nếu có người rời đi. Khi lập công ty, hãy chuyển thỏa thuận này vào văn bản chính thức với sự tư vấn của luật sư.

Ai nghĩ ra ý tưởng có được nhiều cổ phần hơn không?

Thường không nên. Ý tưởng ban đầu ít quyết định kết quả; thực thi quan trọng hơn. Nếu một người mang đến thứ có giá trị rõ ràng, như sản phẩm đã chạy, bạn có thể ghi nhận bằng cách chia lệch nhẹ, nhưng hãy nói thẳng và ghi vào văn bản.

Nên chia cổ phần lúc nào?

Sau một đợt làm thử 2 đến 4 tuần, khi cả nhóm đã thấy cách làm việc của nhau và muốn đi tiếp. Đừng chia ngay buổi đầu, và đừng đợi tới khi có doanh thu hay giải thưởng.

Có cần luật sư không?

Với dự án sinh viên chưa có công ty, một thỏa thuận ghi chú đơn giản thường là bước đầu. Khi đăng ký công ty hoặc nhận đầu tư thì nên hỏi luật sư. Bài này chỉ là thông tin chung.

Xem hướng dẫn đầy đủ về build cùng đồng đội.