Tìm mentor cho dự án sinh viên: tìm ở đâu, nhắn thế nào, giữ quan hệ ra sao
· buildtolaunch
Dự án của bạn đã có bản đầu, và bạn cần một người đi trước chỉ cho bạn chỗ sai, nhưng chưa biết nhờ ai và nhắn thế nào. Bài này dành cho sinh viên muốn tìm mentor cho dự án: mentor là ai, tìm ở đâu, nhắn tin ra sao và giữ mối quan hệ thế nào để người ta muốn giúp tiếp. Đây là một phần của hướng dẫn build cùng đồng đội cho sinh viên.
Trả lời nhanh
Mentor là người đi trước, góp ý cho bạn theo kinh nghiệm của họ, không làm thay và không nhất thiết là chuyên gia nổi tiếng. Để tìm mentor, hãy bắt đầu từ những người gần bạn: giảng viên, anh chị khóa trên, người làm trong ngành mà bạn đã gặp. Nhắn tin ngắn, nói rõ bạn đang làm gì, xin một việc cụ thể, và đề nghị 20 đến 30 phút.
Mentor là gì, và bạn thật sự cần ai?
Nhiều sinh viên nghĩ mentor phải là founder nổi tiếng. Thực tế, bạn cần người phù hợp với vấn đề đang có.
| Bạn đang gặp | Người nên tìm | Họ giúp gì |
|---|---|---|
| Chưa biết ý tưởng có người cần không | Người làm sản phẩm hoặc chạy dịch vụ cho nhóm người dùng của bạn | Chỉ cách hỏi người dùng và đọc câu trả lời |
| Kẹt kỹ thuật hoặc chọn công cụ | Anh chị làm kỹ thuật, kỹ sư | Chỉ hướng làm, xem bản mẫu |
| Chưa biết bán hoặc tìm người dùng | Người làm marketing, bán hàng | Góp ý cách tiếp cận 10 người dùng đầu tiên |
| Không biết có nên tiếp tục không | Người từng làm startup hoặc dự án lâu dài | Kể kinh nghiệm quyết định dừng hay tiếp tục |
Mentor khác đồng đội. Mentor góp ý, bạn tự làm. Nếu bạn cần người cùng làm, xem so sánh nơi tìm co-founder ở Việt Nam.
6 nơi sinh viên tìm mentor
- Giảng viên và cô thầy trong trường. Người từng dạy bạn và biết bạn học thế nào dễ nhận lời nhất. Thầy cô ở khoa khác cũng giúp được nếu dự án liên quan đến lĩnh vực của họ.
- Anh chị khóa trên. Họ vừa đi qua những chuyện bạn đang gặp, nên lời khuyên sát thực tế. Hỏi CLB hoặc khoa xem có mạng lưới cựu sinh viên không.
- CLB, vườn ươm và chương trình của trường. Một số trường và chương trình khởi nghiệp có sẵn người cố vấn. Điều kiện, thời gian và đối tượng khác nhau theo từng chương trình, nên hãy đọc trang chính thức của chương trình trước.
- Hackathon, cuộc thi và sự kiện. Ban giám khảo và người tham dự thường sẵn lòng góp ý sau buổi. Xem các chương trình tại trang cơ hội cho sinh viên và kiểm tra xem chương trình nào có mentor.
- Cộng đồng builder. Ở các buổi co-working như BuildStuff, bạn gặp người đang làm và có thể hỏi họ trực tiếp. Xem lịch tại trang sự kiện.
- LinkedIn và Facebook, với lời nhắn đúng cách. Chọn người đã làm đúng thứ bạn cần học, ví dụ ai đó từng chạy cộng đồng sinh viên nếu bạn đang làm cộng đồng. Đừng gửi cùng một tin cho 50 người.
Cách chọn người để hỏi
Trước khi nhắn, hãy dành 15 phút tìm hiểu người đó. Câu trả lời cho ba điều dưới đây quyết định nên nhắn hay không:
- Họ đã làm gì liên quan đến vấn đề của bạn?
- Họ có thể giúp việc gì cụ thể trong 30 phút?
- Bạn đã làm gì để việc hỏi đáng thời gian của họ?
Nếu câu trả lời cho câu thứ ba là "chưa làm gì", hãy làm bản đầu hoặc phỏng vấn vài người dùng trước. Một sinh viên có bản demo và vài con số thật luôn dễ nhận được lời giúp hơn một sinh viên chỉ có ý tưởng.
Mẫu tin nhắn xin góp ý (copy được)
Sửa phần trong ngoặc vuông. Giữ tin ngắn đủ để đọc trong 30 giây.
Chào [anh/chị/thầy/cô] [tên], em là [tên], sinh viên năm [X] ngành [ngành] ở [trường]. Em thấy [anh/chị] đã [việc cụ thể mà họ làm, ví dụ: xây dựng cộng đồng X, làm sản phẩm Y] và em học được nhiều từ [một điều cụ thể].
Em đang làm [tên sản phẩm], giúp [ai] [làm gì]. Em đã [việc đã làm, ví dụ: phỏng vấn 8 bạn và làm bản demo], và đang vướng ở [một vấn đề cụ thể].
Em xin phép nhờ [anh/chị] 20 đến 30 phút, qua cuộc gọi hoặc cà phê, để góp ý về [một câu hỏi cụ thể]. Em sẽ gửi tóm tắt một trang trước buổi gặp để không mất thời gian của [anh/chị]. Nếu [anh/chị] bận, em rất cảm ơn dù [anh/chị] chỉ trả lời vài dòng bằng tin nhắn.
Ba điều làm tin nhắn dễ được nhận: có điều cụ thể về người nhận, cho thấy bạn đã làm gì, và xin một việc nhỏ có thời hạn.
Chuẩn bị cho buổi gặp đầu tiên
- Gửi tóm tắt một trang trước: dự án là gì, bạn đã làm gì, kết quả đến giờ, và hai đến ba câu hỏi.
- Hỏi câu cụ thể. "Anh chị thấy dự án em thế nào?" khó trả lời. "Với 10 người dùng đầu tiên, anh chị sẽ tìm họ ở đâu?" dễ hơn nhiều.
- Ghi chép và hỏi lại điều chưa hiểu. Đừng cãi lại ngay. Nghe hết rồi mới quyết định làm theo hay không.
- Kết thúc đúng giờ và hỏi: "Nếu em làm theo những gì anh chị góp ý, em có thể cập nhật lại sau hai tuần không?"
Giữ mối quan hệ với mentor
- Làm một việc từ góp ý và báo lại. Một tin nhắn "em đã thử cách anh chỉ, kết quả là…" khiến người ta muốn giúp tiếp.
- Đừng xin quá nhiều. Một buổi mỗi một đến hai tháng là hợp lý với phần lớn người đi làm.
- Cảm ơn bằng hành động cụ thể: gửi kết quả, giới thiệu một bạn có thể cần họ, hoặc đăng lại bài của họ nếu họ đồng ý.
- Tôn trọng việc người ta từ chối. Người bận có quyền không nhận lời. Cảm ơn và thử người khác.
- Đừng mong mentor làm thay. Họ góp ý; quyết định và công việc vẫn là của bạn.
buildtolaunch giúp gì
buildtolaunch là cộng đồng miễn phí, mở cho sinh viên mọi ngành, không cần biết code. Chưa có mentor? Nhờ một AI teammate làm người phản biện (xem làm dự án một mình với AI teammate) và tự kiểm tra thông tin bên ngoài. Bạn cũng có thể đăng dự án lên Launch League, bảng công khai reset vào mỗi thứ Hai, để nhận góp ý từ những người đang build. Bạn cũng có thể xem cơ hội dành cho sinh viên để tìm hackathon, cuộc thi và chương trình có thể có người cố vấn.
Tạo hồ sơ miễn phí để bắt đầu. Xem thêm hướng dẫn build cùng đồng đội đầy đủ.
Câu hỏi thường gặp
Mentor là gì?
Mentor là người có kinh nghiệm hơn bạn, góp ý và chia sẻ kinh nghiệm cho dự án của bạn nhưng không làm thay. Họ có thể là giảng viên, anh chị khóa trên hoặc người làm trong ngành. Quan trọng là họ hiểu đúng vấn đề bạn đang gặp, chứ không nhất thiết phải nổi tiếng.
Sinh viên tìm mentor ở đâu?
Bắt đầu từ những người gần bạn: giảng viên, anh chị khóa trên, CLB và chương trình của trường. Sau đó là hackathon, cuộc thi, sự kiện và các cộng đồng builder. Bạn cũng có thể nhắn trực tiếp trên LinkedIn cho người đã làm đúng việc bạn cần học, với lời nhắn cụ thể.
Nhắn tin xin mentor như thế nào?
Ngắn, cụ thể và có thứ để người ta xem. Nói vì sao bạn chọn họ, bạn đang làm gì, bạn đã làm được gì, câu hỏi cụ thể của bạn và xin 20 đến 30 phút. Bạn có thể dùng mẫu ở trên và gửi bản tóm tắt một trang trước buổi gặp.
Có nên trả tiền cho mentor không?
Với dự án sinh viên, phần lớn mentor giúp miễn phí, nhất là khi bạn xin một việc nhỏ và có thời hạn. Nếu ai đó đề nghị nhận phí hoặc cổ phần để làm mentor, hãy hỏi kỹ họ sẽ làm gì, trong bao lâu, và đọc điều khoản trước khi đồng ý. Với vấn đề liên quan đến cổ phần, nên hỏi luật sư.
Mentor khác co-founder thế nào?
Mentor góp ý và bạn tự làm; họ không chia sẻ rủi ro hay quyền sở hữu. Co-founder cùng bạn xây dự án, cùng chịu rủi ro và thường chia cổ phần. Nếu bạn cần người cùng làm thay vì người góp ý, xem 15 câu hỏi nên hỏi trước khi rủ ai làm co-founder.